Nederland is een belastingparadijs. Net als het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Zwitserland, Singapore en Ierland. Niet voor Nederlanders zelf, maar voor multinationals. Het publiek geheim dat vorige maand weer werd aangekaart in een uitzending van het actualiteitenprogramma Zembla blijft de gemoederen bezighouden. Zo erg dat na lang aandringen van Kamerleden Tang (PvdA) en Bashir (SP) staatssecretaris De Jager van financiën met een getal op de proppen kwam: 2 miljard euro, zoveel loopt volgens hem schatkist mis door de belastingvoordelen van multinationals. Klopt dat en zo ja, moet hier iets aan gedaan worden?

Op 18 oktober besteedde Zembla aandacht aan een onderzoek van hoogleraar belastingrecht Geerten Michielse waarin geconcludeerd werd dat Nederland jaarlijks 16 miljard euro misloopt aan belastingen doordat in Nederland gevestigde multinationals schuiven met rentelasten en zo hun afdracht aan vennootschapsbelasting danig weten te drukken. Het cijfer 16 miljard bleek als snel schromelijk overdreven: Michielse had de voordelen van de deelnemingsvrijstelling op reeds in het buitenland belaste winsten niet meegenomen in zijn onderzoek.

Zonder deze fiscale dwaling komt staatssecretaris De Jager nog altijd uit op een cijfer van 2 miljard, maar ook dit cijfer is nattevingerwerk, omdat het niet gaat om belasting die multinationals verzuimen te betalen, maar om belastingen die ze mogelijk betaald hadden na aanpassing van het belastingstelsel. Evenzo kunnen we concluderen dat de Nederlandse overheid 2 miljard euro misloopt aan BTW inkomsten omdat de politiek heeft afgezien van de BTW-verhoging van 1%.

Aanpassingen in het belastingregime zijn niet zonder gevolgen: het belast tenslotte productie en werkgelegenheid. Voor multinationals is dit geen probleem, die zijn in staat hun zetel te verplaatsen naar landen met een aantrekkelijker fiscaal klimaat. Volgens Michielse is dit ‘speculatief’, maar een bewijzen uit het Verenigd Koninkrijk weerspreken dit. Als gevolg van een aanpassing de belastbaarheid van royalties met ingang van volgend jaar verkozen onder meer Kraft, Procter & Gamble, Colgate Palmolive, Yahoo, Google en McDonalds Zurich boven Londen. In plaats van méér belastinginkomsten ziet de Britse regering met lede ogen hoe belastinggeld en goedbetaalde banen met de multinationals verdwijnen naar het buitenland.

In het NRC handelsblad van 23 oktober stelt Tweede Kamerlid Paul Tang dat het belastingvoordeel dat multinationals genieten ten koste gaat van doorgroei in het midden- en kleinbedrijf naar de top. Terecht concludeert hij: “De slager, stomerij en stukadoor zijn níet in staat om met winsten en belastingen te schuiven; zij betalen gewoon de volle mep.” Maar zijn oplossing voor de ongelijke concurrentiepositie, multinationals eveneens de volle mep laten betalen, zal alleen maar verlies aan werkgelegenheid tot gevolg hebben.

Wanneer Tang een gelijk speelveld wenst te creëren, hoeft hij slechts de vennootschapsbelasting te verlagen. Hierbij kan hij een voorbeeld nemen aan Singapore, ‘s werelds meest competitieve economie en al vier jaar verkozen als ‘de gemakkelijkste plaats om zaken te doen’. In antwoord op de crisis verlaagde men daar begin dit jaar de vennootschapsbelasting naar 17%.

Belastingverlaging gaat lang niet altijd ten koste van belastinginkomsten: sterker nog, de belastingverlagingen onder Reagan in de VS en Mart Laar in Estland hebben overtuigend aangetoond dat lagere belastingtarieven binnen enkele jaren tot hogere belastinginkomsten kunnen leiden door groei aan productiviteit en werkgelegenheid. Niet voor niets kiezen de klassieke belastingparadijzen, veelal onbetekenende eilandjes, voor een aantrekkelijk fiscaal klimaat; het werkt bedrijvigheid in de hand.

Bang voor een negatief imago hoeven we niet te zijn, evenmin hoeven we ons te schamen voor het predicaat ‘belastingparadijs’: volgens onderzoek van het Tax Justice Network zijn de grootste belastingparadijzen tevens de landen met de hoogste welvaart en productiviteit: landen als de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Hong Kong, Singapore, Zwitserland en Luxemburg, met Nederland op een bescheiden 15de plaats. Er valt dus nog veel winst te behalen.